Johannesburg nie ma rzeki, portu ani żadnego naturalnego powodu, by istnieć, poza żyłą złota odkrytą w 1886 roku. W dekadę stał się największym miastem południowej Afryki. Dziś aglomeracja liczy około sześciu milionów ludzi i wytwarza znaczną część gospodarki kraju. Nie jest to miasto piękne i jest najważniejszym historycznie miastem w państwie.
Muzeum Apartheidu
Otwarte w 2001 roku, jest wizytą obowiązkową. Bilety przydziela się losowo jako biały albo niebiały i wchodzi się odpowiednimi drzwiami — chwyt, który mógłby być tani, a nie jest. Ekspozycja stała prowadzi od segregacji w barakach kopalnianych przez wybory 1948 roku, przymusowe wysiedlenia, walkę zbrojną, stany wyjątkowe aż po wynegocjowaną transformację. Przewidź minimum trzy godziny.
Constitution Hill
Trybunał Konstytucyjny zbudowano celowo na terenie dawnego więzienia Old Fort, w którym w różnym czasie osadzeni byli Gandhi i Mandela. Cegły z rozebranego bloku aresztu śledczego wmurowano w salę rozpraw. Zwiedzanie obejmuje więzienie kobiet i Number Four, sekcję dla czarnych mężczyzn, a sam trybunał jest otwarty dla publiczności podczas rozpraw.
Soweto
Południowo-zachodnie osiedla mieściły w czasach apartheidu milion ludzi i do dziś są domem dla około 1,3 miliona. Ulica Vilakazi jest jedyną na świecie, przy której mieszkało dwóch noblistów: Nelson Mandela i Desmond Tutu; dom Mandeli jest dziś muzeum. Pomnik Hectora Pietersona upamiętnia powstanie uczniowskie z 1976 roku przeciw nauczaniu po afrykanersku, które zaczęło się kilka przecznic dalej. Jedź z miejscowym przewodnikiem — kontekst jest tu istotą, a wycieczki prowadzą mieszkańcy.
Śródmieście
Maboneng i Braamfontein zrewitalizowano galeriami, targami i barami na dachach. Warte czasu są Wits Art Museum i Muzeum Afrykańskiego Designu. Centrum Johannesburga poza tymi kwartałami lepiej zwiedzać z przewodnikiem niż samemu.
Pretoria
Pięćdziesiąt kilometrów na północ leży spokojniejsza i bardziej zielona stolica administracyjna, w której październiku 70 tysięcy jakarand zamienia ulice w fiolet. Union Buildings, zaprojektowane przez Herberta Bakera w 1913 roku, górują nad tarasowymi ogrodami z dziewięciometrowym posągiem Mandeli. Voortrekker Monument, granitowa bryła upamiętniająca Wielki Trek Afrykanerów, warto zobaczyć właśnie dlatego, że tłumaczy mitologię, na której wsparto apartheid.
Kolebka Ludzkości
Godzinę na północny zachód skupisko jaskiń dolomitowych dostarczyło około 40 procent światowych skamielin hominidów. W Sterkfontein znaleziono w 1947 roku Panią Ples i niemal kompletny szkielet Little Foot, a w pobliskim systemie Rising Star odkryto w 2013 roku Homo naledi. Sterkfontein i centrum Maropeng są otwarte dla zwiedzających z przewodnikiem.
Praktyka
Gautrain łączy lotnisko OR Tambo z Sandton, Rosebank i Pretorią, jest szybki i bezpieczny. Między dzielnicami korzystaj z aplikacji przewozowych, nie eksponuj telefonu ani biżuterii i trzymaj drzwi auta zamknięte na skrzyżowaniach. To zwykłe wielkomiejskie środki ostrożności, tylko stosowane konsekwentniej.